خوی - آثار باستانی

کلیسای سورپ سرکیس خوی-دکتر ایرج افشار سیستانی(1)

مفرد — Thu, 10 Jun 2010 00:31:09 GMT

کلیسای سرکیس مقدس، در استان آذربایجان غربی، درسه کیلومتری باخترشهر خوی،[2] در کوی میدان کلیسا[3] یا کوی امام زاده، در جایی که پیرامون آن را کشتزارها فراگرفته?اند، قرار دارد.[4] پس از ورود سپاهیان عثمانی به آذربایجان?غربی و به دنبال رویدادهای خونینی که میان سال?های 1297ـ1299خ/1918ـ1920 درخوی پیش? آمد ارمنیان رهایی?یافته از آن ناحیه کوچ کردند و از آن زمان، این کلیسا فراموش شد ولی با استواری ویژة خود سده?ها بر جای ایستاده?است.[5]

نام و پیشینه

کلیسای سرکیس مقدس از گذشته?های دور تا کنون به سورپ سرکیس، سنت سرکیس، سارکیس مقدس، سرکیس مقدس و... نامور بوده.

نام این کلیسا شاید از نام سرکیس گابادوکیان، از مردمان کامیرک، گرفته شده?باشد. وی مسیحی?ای پرهیزکار و رساننده?ای پرشور بود که از روم به ارمنستان رفت و پس از چندی رهسپار ایران شد و چون در ایران آیین مسیح را تبلیغ می?کرد ه دستور شاپور ساسانی کشته شد. از آنجایی که وی در راه مسیحیت شهید شده و در دستة پرهیزکاران ارمنی در آمده?بود،[6] به احترام وی این کلیسا را سرکیس مقدس نامیده?اند

تاریخ درست ساختمان کلیسای سرکیس مقدس روشن نیست. ارمنیان بر این باورند که این کلیسا هفت تا هشت سال پس از درگذشت گریگور روشنگر مقدس، در حدود 332یا 333م، ساخته شده؛[7] یعنی، روزگاری که آیین مسیح در شمال باختری و باختر ایران کنونی پیشرفت داشته و ناحیة ماکو یا ارداز آن روزگار مرکز مهم اسقف?نشین کلیسای ارمنیان بوده است.

در کتاب فرهنگ جغرافیایی و تاریخی نواحی ارمنی نشین، [8] نگارش ایپریکیان، چاپ ونیز در ایتالیا، ص189، دربارة کوی?های شهر خوی آمده است:

»خارج از شهر، در جنوب قلعه، محله?هایی قرار دارند که حومة خوی به شمار می?روند و در حال حاضر، 94 خانوار ارمنی در این ناحیه زندگی می?کنند که دارای دو کلیسا و یک مکتب هستند. کلیسای سرکیس مقدس از کلیسای مریم مقدس بزرگ?تر است. ارمنیان معتقدند که کلیسای مزبور هفت تا هشت سال پس از وفات گریکور مقدس(325م) از سنگ سرباشن صیقلی ساخته شده است«.

در کتاب آذربایجان که یرواند فرانگیان دربارة ارمنیان آذربایجان نگاشته و در 1905م، منتشر شده?است، در صفحة51، دربارة کلیسای سرکیس خوی آمده:

»در شهر خوی، خارج از محوطة قصر خوی و در نزدیکی?های آن، کلیسایی بسیار قدیمی وجود داردکه روی سنگ?نوشته?ای دربارة تعمیرات آن، که صد سال پیش از انتشار این کتاب صورت گرفته، مطالبی نوشته شده?است ولی مردم محل دیرینگی کلیسا را در حدود هزار سال پیش از انتشار این کتاب؛ یعنی، 905م می?دانند«.[9]

برپایة یادداشت?های زمستان1307ق ملا?جعفر?خویی در گزارش سفر مظفرالدین?میرزا، ولی?عهدناصرالدین شاه قاجار، که از تبریز به منظور شکار و گردش به خوی آمده، دربارة کلیساهای خوی نوشته است:

»خوی دو کلیسا دارد. از قراری که ارمنیان می?گفتند یکی هزار و صد سال و دیگری چهارصد سال است که بنا شده. منشی حضور را فرستادیم که تاریخ آنها را بردارد. خط ارمنی بوده و کشیش کلیسا هم نتوانسته بود بخواند«.[10]

در این نوشته?ها، تاریخ ساختمان کلیسای سرکیس مقدس به سده?های چهارم و نهم میلادی نسبت داده شده?است. از آنجا که طرح یا پلان ساختمان و همچنین شکل ستون?ها و نحوة دیوار?سازی و نورگیرها بیانگر دیرینگی ساختمان کلیساست می?توان بنیاد آن را در سده?های چهارم میلادی دانست. بر روی سنگ سرخ رنگی در کنار در ورودی دیوار جنوبی کلیسا کتیبه?ای وجود دارد که تاریخ1120م/514 ق و یا 1180م/576 ق برروی آن خوانده می?شود.

زنده? یاد، استاد ورجاوند، این ساختمان را از اوایل دوران ایلخانی دانسته است.[11] گمان وی را، که بر پایة بررسی شیوه?های معماری و باستان?شناسی بوده، توجه به جایگاه اندیشه?ای و اجتماعی آن دوره تـأیید می?کند.

نوشته?های آثار ارمنی مبنی بر ساختمان آن در پیش از اسلام شاید وابسته به ساختمان مقدس کهن?تری بوده? است?که پیش?تر در جای این ساختمان وجود داشته و بعدها ویران شده و کلیسای سرکیس مقدس را به جای آن ساخته?اند.

زنده یاد استاد مشکور نیز نوشته است:

»چون ازاره?های سنگی، شکل قوس?ها و گنبدها و وضع آجرکاری نمای بیرونی ساختمان این کلیسا آمیخته?ای از شیوة گرجی و سبک اوایل دوران ایلخانی است می?توان آن را بازسازی? شدة اوایل دوران ایلخانی به شمار آورد?که بر روی پایة نیایشگاه باستانی برپا شده?? است«.[12]

در نوشته?ها و اسناد ارمنی، تاریخ آخرین تعمیر و بازسازی این کلیسا 1614م/1024ق یا 1620م/1031ق نوشته شده.[13] این سال?ها هم?زمان با پیمان سازشی است که نخست در 1021ق در شهر سلماس و سپس، در 1029ق، در شهر استانبول، با عثمانی?ها به امضا رسیده است.[14]

ساختمان کلیسا

کلیسای سرکیس مقدس به سبک بازیلیک[15] به درازای 32 متر و پهنای هجده متر و بلندی پنج متر ساخته شده?است. ازارة دیوارهای چهارگانه به کمک سنگ?های تراش?دار گندمی رنگ آهکی ساخته شده. درازا و پهنای بزرگ?ترین سنگ?ها چهل درشصت سانتی?متر است. از روی ازارة ساختمان به بالا دیوارها با آجرهای چهارگوش چیده شده و تا بام ادامه یافته?اند. پوشش ساختمان نیز آجری است و در میانة ساختمان، برجستگی گنبد کوتاهی دیده می?شود. ورودی باختری در میانة دیوار و رو به روی محراب کلیسا قرارگرفته و با سنگ?پاره?های آهکی تراش?دار ساخته شده است.

بر فراز سردر ورودی، خمیدگی تزیینی با سنگ?تراشی بر روی سنگ جاسازی شده است. این خمیدگی تزیینی، سنگی کولی?دار است که از پنج هلال ترکیب یافته و پهنای باند آن حدود بیست سانتی?متر است. بر روی این خمیدگی طرح تزیینی ترکیبی مارپیچ و زیگزاگ نقش شده که با طرح?ها و نگاره?های کنده? شده در کلیساهای کهن ارمنستان همانندی دارد.

برروی سنگی که در بخش خورشیدی یا در میانة سردر قرار گرفته نشان صلیب در درون دایره کنده شده?است. بالای سردر، در بلندی حدود1/20 متر، نیز دریچه یا نورگیری مستطیل شکل قرار دارد.

درِ جنوبی کلیسا، همانند در باختری آن، از سنگ ساخته شده ولی به طور کامل در میانة دیوار جنوبی قرار نگرفته?است. در این ورودی نیز سردر تزیینی وجود داردکه نسبت به در باختری ساده?تر است. در اینجا، به جای خمیدگی کولی?دار یک خمیدگی تنها با پنج تکه سنگ قرار دارد که بخش بالایی آن از نمای سنگی دیوار بیرون رفته و بخشی از سطح آجری دیوار را نیز فرا گرفته?است. در بالای این سردر، پنجره?ای مستطیل شکل وجود دارد. در دو سوی بخش پایین در ورودی، سه تکه سنگ سرخ به کار رفته که در روی یکی از آنها نوشته?ای به زبان و خط ارمنی کنده شده است.[16]

کف درون کلیسا نسبت به سطح بیرون آن اندکی پایین?تر قرار گرفته و برای ورود به کلیسا باید از هر یک از دو در آن از یک پله پایین رفت.

درون ساختمان، شش ستون سنگی در دو ردیف قرار دارند که در نتیجه تالار کلیسا را به سه بخش؛ یعنی، ناو یا نِف با فضای میانی پهن?تر و دو راهروی جانبی یا کولاترال[17] با پهنای کم?تر بخش کرده است. ستون?های شش?گانة اصلی کلیسا با سنگ ساخته شده و درازا و پهنای آنها 1/45 متر است.

محراب کلیسا در بخش خاوری و در میانه قرار گرفته و در دو سوی آن، دو اتاق چهارگوش وجود دارد. طرح کلی محراب به صورت پنج گوشه است که همسانی بسیاری با محراب کلیسای ارمنیان شیراز دارد. پوشش راهروهای پهلویی تاق?های جناقی است ولی سقف میانی کلیسا از سه گنبد پوشیده شده که گنبد میانی بزرگ?تر و بلندتر است.

دیوارهای درونی کلیسا و ستون?های آن از سنگ ساخته شده?اند ولی جنس و رنگ این سنگ?ها با سنگ?های نمای بیرونی همانند نیست.[18] بیشتر دیوارهای درون کلیسا گچ?کاری شده و به شیوة سده?های هفدهم و هجدهم میلادی نقاشی و تزیین شده?اند.[19]

محراب به شیوه?ای ویژه تزیین شده?است چنان?که ستون?های آن پوشش گچی ندارند و دیگر بخش?های محراب دارای نقش?های تزیینی دیوارنگاره است.

نقش?ها و سنگ?نوشته?ها

در درون ساختمان کلیسا، بر روی دو ستون، دو سنگ?نوشته به خط ارمنی وجود داردکه یکی بسیار کهن و دیگری تازه?تر است.? در میانة سنگ نوشتة کهن، طرح یک صلیب تزیینی کنده شده. در بالای سنگ نوشتة تازه نیز، صلیبی همراه با یک طرح تزیینی سنگ تراشی شده است. در بیرون کلیسا در کنار در جنوبی نیز، سنگ?نوشته?ای وجود دارد.

نوشتة سنگ نوشته?های درون ساختمان، بنا به گفتة خلیفه گری ارمنیان در تبریز، عبارت است از درخواست بخشایش از درگاه خدای بزرگ از سوی نیکوکارانی که به کار تعمیر و بازسازی کلیسا کمک کرده?اند. افزون بر سنگ?تراشی?های وابسته به سردرهای جنوبی و باختری کلیسا در کنار درِ جنوبی نیز بر روی تکه سنگ سرخ رنگی نقش دو صلیب تزیینی کنده شده است. در دو سر بخش عمودی صلیب و همچنین در دو سوی بخش افقی آن، برجستگی?هایی با طرح?های پیچ در پیچ تزیینی ایجاد کرده?اند و در بالا و پایین آن، سنگ?نوشتة مهمی کنده شده?است که در جستار پیشینة ساختمان کلیسا از آن یاد شد. در دیوار شمالی بیرونی نیز دو تکه سنگ در بخش آجرکاری دیوار جاسازی شده?است که برروی آنها طرح?هایی از صلیب به گونة دو خط متقاطع، که در آخر هر بازوی آن نشانه?ای به صورت لاتین یا عدد هفت وجود دارد، دیده می?شود. گمان می?رود که این تکه سنگ?ها به منزلة سنگ گور، در گورستان پیرامون کلیسا، کاربرد داشته و در بازسازی بعدی، در دیوارهای بیرونی ساختمان، جاسازی شده اند.[20]

بازسازی کلیسا

کلیسای سرکیس مقدس خوی، که فراموش شده و مورد چپاول کاوشگران غیرمجاز آثار تاریخی قرار گرفته و کند?وکاوهای غیر?قانونی آسیب بسیاری به آن وارد کرده و همچنین دگرگونی?های آب و هوایی نیز اثری ناخوش?آیند بر آن گذاشته بود، با همت سازمان میراث فرهنگی کشور و تلاش کارشناسان و کارکنان سخت?کوش آن سازمان تعمیر و بازسازی شده و به گونة آبرومندی درآمده است و از آن نگهداری می?شود.[21]

در ناحیة خوی، در آبادی?های پیرامون آن، که در گذشته ارمنی?نشین بوده?اند، از جمله مهله زان، دیزج، فنایی و سعیدآباد، هنوز کلیساهایی پابرجا هستند. در این کلیساها، آیین?های عبادی برگزار نمی?شود و تنها به دلیل داشتن پیشنة تاریخی اهمیت یافته?اند.[22]

پی?نوشت?ها:

1ـ دکترای جامعه شناسی و پژوهشگر ارشد مسائل ایران‌شناسی. / 2ـ شهر خوی(xoyxoy) مرکز شهرستان خوی و مرکز بخش مرکزی شهرستان خوی استان آذربایجان غربی، با پهنه?ای حدود 30 کیلومتر مربع، در 6648 کیلومتری(هوایی) شمال باختری شهر تهران و 114 کیلومتری(هوایی) شمال باختری شهر ارومیه، کرانة شمالی قتور چای، در 38 درجه و 32 دقیقه و 30 ثانیه پهنا و 44 درجه و 57 دقیقه درازای جغرافیایی قرار دارد. این شهر در ناحیة کوهستانی ایجاد شده? است و آب و هوای سرد و نیمه خشک دارد.(عباس جعفری، گیتاشناسی ایران [تهران: گیتاشناسی،1384]، ص491). / 3ـ رضا حیدری، سیمای میراث فرهنگی آذربایجان غربی (تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور،1382)، ص197. / 4ـ پرویز ورجاوند، »کلیسای سورپ سارکیس خوی«، در یادنامة پنجمین کنگرة بین?المللی باستان?شناسی و هنر ایران، تهران، اصفهان، شیراز 28ـ29 فروردین1347، مجموعه مقالات و سخنرانی?های ارائه شده (تهران: وزارت فرهنگ و هنر[بی?تا])، ج1، ص73. / 5ـ محمدامین ریاحی، تاریخ خوی (تهران: توس،1372)، ص497؛ 505ـ523. / 6ـ تورگوم(اسقف اعظم)، قدسیان و اعیاد کلیسای ارمنستان (اورشلیم: [بی نا]، 1957)، ص 143، نقل از هویان، کلیسای ارمنیان ایران (بی?جا: بی?نا، بی?تا)، ص110. / 7ـ ریاحی، همان، ص67. / 8ـ به زبان ارمنی بناشخارهیک نامیده می شود. / 9ـ ورجاوند، همان،ص89ـ90. / 10ـ ریاحی، همان، ص419. / 11ـ همان، ص91. / 12ـ محمدجواد مشکور، نظری به تاریخ آذربایجان (تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی،1375)، ص375. / 13ـ ریاحی، همان، ص69. / 14ـ محمدامین ریاحی، سفارت?نامه?های ایران (تهران: توس، 1368)، ص40. / 15ـ Basilique /

16ـ ورجاوند، همان، ص75ـ77. / 17ـ Collateral

18ـ ایرج افشارسیستانی، نگاهی به آذربایجان غربی (تهران: مؤسسة انتشاراتی و آموزشی نسل دانش، 1369)، ج1، ص240و241. / 19ـ واروژان آراکلیان، »تاریخچه و روند شکل?گیری بناهای مذهبی ارمنیان در ایران«، درکنگرة تاریخ معماری و شهرسازی ایران (7ـ12 اسفند 1374)،مجموعه مقالات و سخنرانی های ارائه شده (تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور،[1375])، ص436. / 20ـ ورجاوند، همان،ص80. / 21ـ آراکلیان، همان، ص436و437. / 22ـ لینا ملکمیان، کلیسای ارامنة ایران (تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی،1380)، ص61.

منابع: آراکلیان، واروژان. ((تاریخچه وروند شکل?گیری بناهای مذهبی ارمنیان در ایران)). در کنگرة تاریخ معماری و شهرسازی ایران(7ـ12 اسفند1374)، مجموعه مقالات و سخنرانی های ارائه شده. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، [1375].

ـ افشارسیستانی، ایرج. نگاهی به آذربایجان غربی. تهران: مؤسسة انتشاراتی و آموزشی نسل دانش، 1369، ج1.

ـ تورگوم (اسقف?اعظم). قدیسان و اعیادکلیسای? ارمنستان. اورشلیم:[بی?نا]،1957. نقل از هویان. کلیسای ارمنیان ایران. [بی?جا]: [بی?نا]، [بی?تا].

ـ جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. تهران: گیتاشناسی، 1384،ج2.

ـ‌ حیدری، رضا. سیمای?میراث?فرهنگی آذربایجان غربی. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور،1382.

ـ ریاحی، محمدامین. تاریخ خوی. تهران: توس،1372.

ـ ـــــــــــــ. سفارت?نامه?های ایران. تهران: توس، 1368.

ـ‌ مشکور، محمدجواد. نظری به تاریخ آذربایجان. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1375.

ـ‌ ملکمیان، لینا. کلیسای ارامنة ایران. تهران: دفتر پژوهش?های فرهنگی،1380.

ـ‌ ورجاوند، پرویز. »کلیســای سورپ سارکیــس خوی« در یادنـامة پنجـمین کنـگرة بیـن?المـللی باستان?شناسی و هنر ایران، تهران، اصفهان، شیراز (28ـ29 فروردین1347)، مجموعـه مقالات و سخنرانی?های ارائه شده. تهران: وزارت فرهنگ و هنر، ج1.

برگرفته از: فصلنامه فرهنگی پیمان ـ شماره 44 ـ سال یازدهم ـ تابستان 1387

اثر تاریخی "تپه حسنلو" نامزد ثبت در فهرست یونسکو می شود

مفرد — Mon, 1 Mar 2010 00:44:42 GMT

اسدالله علیزاده روز یکشنبه در گفت و گو با ایرنا اظهار داشت: پیش بینی شده است این اثر مهم تاریخی در برنامه پنجم توسعه در صورت حایز شرایط بودن به عنوان نامزد ایران به یونسکو معرفی خواهد شد.
وی گفت: در زمان حاضر هفت جلد مقاله در ارتباط با تپه حسنلو در قالب کتاب چاپ شده است که علاوه بر این، در سال آینده نیز پیش بینی شده است 9 جلد کتاب دیگر در این زمینه چاپ شود.
به گفته وی،‌ مقالات مربوط به منطقه "بسطام خوی" نیز در دست ترجمه است و سال آینده چاپ آنها به پایان خواهد رسید.
وی شمار آثار تاریخی به ثبت رسیده آذربایجان غربی در فهرست آثار ملی کشور را یکهزار و 200 اثر اعلام کرد و گفت: این تعداد در پیش از زمان پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی تنها 130 اثر تاریخی بوده است.

مدیرکل میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی آذربایجان غربی، افزود: با ارسال پرونده های جدید برای ثبت تا پایان امسال، تعداد آثار ثبت شده ملی در آذربایجان غربی به یک هزار و 450 اثر افزایش خواهد یافت.
علیزاده همچنین از تهیه نقشه کامل مجموعه جهانی "طاطا ئوس مقدس" یا همان قره‌کلیسای چالدران به روش اسکن لیزر در آینده ای نزدیک خبر داد و یادآور شد: این نقشه با هدف بررسی تمام جزئیات معماری بنای جهانی قره‌کلیسا و آسیب‌نگاری و حفاظت و مرمت این بنا تهیه می‌شود.
وی گفت: در تهیه این نقشه از دوربین‌های نقشه‌برداری مخصوص با دقت بیشتر استفاده می‌شود که عملیات اجرایی تهیه نقشه اسکن لیزری این بنا در آینده نزدیک با صرف اعتباری بالغ بر 200 میلیون ریال آغاز می‌شود.
مدیرکل میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی استان اضافه کرد: تهیه نقشه از این اثر جهانی سه ماه طول می‌کشد و با اتمام عملیات نقشه‌برداری، تمام مراحل مرمت و ساماندهی براساس این نقشه اجرا می‌شود.
وی همچنین از مرمت و ساماندهی سنگ‌های آسیب‌دیده بنای جهانی قره‌کلیسا، نقوش حجاری شده و برج ناقوس کلیسا خبر داد و گفت: در سال جاری برای احیا، مرمت و ساماندهی این بنای جهانی بیش از یک میلیارد ریال اعتبار هزینه می‌شود.
وی افزود: در سالجاری برای مرمت و نگهداری محوطه های تاریخی 30 میلیارد ریال اعتبار هزینه شده که پیش بینی می شود در سال آینده نیز به همین میزان اعتبار به استان اختصاص یابد.

دژ بسطام خوی برای ثبت در فهرست آثار جهانی معرفی شد

مفرد — Thu, 18 Feb 2010 15:24:44 GMT

اسدالله علیزاده، روز پنجشنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: محوطه تاریخی بسطام سومین محوطه بزرگ مربوط به هزاره اول پیش از میلاد مسیح در ایران است.
وی تاکید کرد: این محوطه از نظر وسعت سومین محوطه شناخته شده اورارتویی در جهان است که بر اساس کتیبه باقی مانده از روسای دوم، پادشان اورارتوها، در سال‌های 685 تا 645 قبل از میلاد ساخته شده است.
وی اظهار کرد: این قلعه در ضلع جنوبی روستای بسطام از توابع چایپاره، بر بالای کوهی مشرف به دشت و دره بسطام بنا گردیده است.

وی افزود: قلعه بسطام از سه قسمت پایین قلعه (دروازه‌های محل استقرار سربازان و اصطبل اسب‌ها)، میان قلعه (معبد خدای خدایان اورارتو و یکی از انبارهای بزرگ آذوقه) و بالا قلعه شامل ارگ و کاخ پادشاهی تشکیل شده است.

علیزاده ادامه داد: تپه حسنلوی نقده نیز به عنوان محوطه مبنا در لایه نگاری و گاه نگاری تاریخی شمالغرب ایران است.
وی گفت: این تپه که شهرت جهانی دارد بقایای یک شهر - دژ مانایی در هزاره اول پیش از میلاد است.
وی ادامه داد: معروف ترین شی کشف شده از تپه حسنلو که ارزش تاریخی بالایی دارد و دارای شهرت جهانی است جام زرینی است که در کاوش های 50 سال پیش، از این محل به دست آمده است.
رییس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان غربی گفت: حسنلو، مرکز پروژه مشترک باستان شناسی سابق ایران و دانشگاه پنسیلوانیا در شمالغرب ایران بوده و در سال 1954 توسط دکتر رابرت دایسون مورد کاوش قرار گرفته است.
تاکنون دو اثر تاریخی آذربایجان غربی شامل مجموعه باستانی و تاریخی و فرهنگی تخت سلیمان تکاب و قره کلیسای چالدران در ردیف آثار جهانی از سوی سازمان یونسکو به ثبت رسیده است.
آذربایجان غربی با بهره گیری از 1200 اثر باستانی و تاریخی و فرهنگی شناسایی شده جایگاه مهمی در میراث فرهنگی کشور

مرمت و بازسازی پل تاریخی خاتون خوی

مفرد — Mon, 18 Jan 2010 00:33:54 GMT

پل تاریخی خاتون شهرستان خوی مرمت و بازسازی می شود .

کارشناس سازمان میراث فرهنگی خوی گفت : مرحله سوم مرمت این پل با صرف 500 میلیون ریال اعتبار در حال اجراست و در دو مرحله قبل نیز مرمت این پل یک میلیارد ریال اعتبار هزینه شده است .

آقای میرزایی استحکام بخشی ، گشایش دهانه های مسدود شده ، بندکشی مجدد ، محوطه سازی ، اصلاح سیل شکن ها و تعمیر پایه ها را از عمده مراحل مرمت این پل عنوان کرد .

پل تاریخی خاتون خوی با 7 دهنه و 68 متر طول ، 6 متر عرض و شش و نیم متر ارتفاع از رودخانه یکی از دهها پل قدیمی آذربایجان غربی مربوط به دره ایلخانیان است و به شماره 3 ممیز 1367 در فهرست اثار ملی کشور به ثبت رسیده است./

نگهداری سند مالکیتی با قدمت ‪ ۵۰۰‬سال در مرکز اسناد شمال‌غرب

مفرد — Fri, 4 Jul 2008 13:42:52 GMT

مدیر مرکز اسناد ملی شمال غرب کشور گفت: بنچاق ‪ ۵۰۰‬ساله یکی از روستا های آذربایجان مربوط به حکومت صفوی با تاریخ ‪ ۹۸۸‬هجری - قمری‌در این مرکز نگهداری می‌شود.

"سید مسعود نقیب" روز پنجشنبه در جریان دیدار نماینده تبریز در مجلس شورای اسلامی افزود: نفیس‌ترین سند مربوط به دستخط آیت‌الله میرزای شیرازی به علما و روحانیون تبریز در نهضت تنباکو نیز در زمان حاضر به همراه با اسناد و تصاویر مربوط به قیام مردم تبریز در سال‌های قبل و حین پیروزی انقلاب اسلامی جزو شناسنامه مرکز اسناد ملی شمال‌غرب کشور نگهداری می‌شود.

به گزارش روزنامه اینترنتی آذربایجان خوی از ایرنا وی اضافه کرد: تصاویربیشمار از انقلاب مشروطه که تعدادی از آنها همچون عکس باسکرویل، معلم آمریکایی مدارس تبریز درزمان مشروطه و شهید راه ایران در دفاع مقابل جنایات روس‌ها بر دیوارهای مرکز آویزان است، از سابقه طولانی تبریز و آذربایجان در دفاع از حریم دین و خاک در برابر تجاوزات بیگانگان خبر می‌دهد.

مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی منطقه شمال‌غرب کشور اضافه کرد: از آغاز فعالیت این مرکز در سال ‪ ۱۳۷۱‬تاکنون اسناد و اوراق تاریخی ‪ ۹۱۲‬دستگاه دولتی در این استان مورد بررسی و بازبینی قرار گرفته است.

به گفته وی، در این مرکز در زمان حاضر شش میلیون برگ سند برای بررسی و طبقه‌بندی به آرشیو مرکز اسناد ملی و کتابخانه منطقه شمال‌غرب کشور منتقل شده است.

وی اظهارداشت: از شش میلیون اسناد موجود در آرشیو مرکز تاکنون ‪ ۶۰۰‬هزار مورد ثبت شده و برای دسترسی پژوهشگران و محققان به رایانه‌های مرکز منتقل شده است.

نقیب گفت: تاکنون ‪ ۳۰‬هزار فقره عکس و سند توسط شهروندان به مرکز اهدا شده است.

وی اظهارداشت: خانواده مرحوم امیرکبیریان، سندها و نامه‌های تاریخی امیرکبیر و خانواده ثقه‌الاسلام مدارک و اوراق تاریخی وی را به این مرکز اهدا کرده‌اند.

محدوده فعالیت کتابخانه و مرکز اسناد ملی منطقه شمال‌غرب کشور در تبریز استان‌های آذربایجان شرقی، غربی و اردبیل می‌باشد.

در این بازدید نماینده مردم تبریز آذرشهر و اسکو نیز پیرامون لزوم دقت در حراست از اسناد مهم مردم آذربایجان تاکید کرد و خواستار تدارک نیازهای این مرکز در ابعاد مختلف برای حراست از آن‌ها شد.

دکتر" پزشکیان" در مورد تلاش در جهت برآورده کردن برخی نیازهای اعتباری و سخت افزاری این مرکز در جهت جمع‌آوری و حراست از اسناد با ارزش تاریخی قول مساعد داد.

"تخت سلیمان تکاب" با قابلیت تبدیل شدن به یک منطقه گردشگری جهانی

مفرد — Wed, 11 Jun 2008 13:51:34 GMT

مدیر پایگاه دایمی مجموعه تاریخی تخت سلیمان تکاب گفت: این مجموعه به دلیل دارا بودن جاذبه‌های ویژه تاریخی و طبیعی، قابلیت تبدیل شدن به یک منطقه نمونه گردشگری در جهان را دارد.

به گزارش روزنامه اینترنتی آذربایجان خوی از ایرنا ، ابراهیم حیدری روز چهارشنبه در آیین تجلیل از پیشکسوتان عرصه کاوش، مرمت و احیای مجموعه تاریخی تخت سلیمان افزود: این مجموعه به دلیل آنکه بقایای تاریخی دوره‌های مهم تاریخی از جمله ساسانی، ایلخانی و دوره پارتها را در خود جا داده است، می‌تواند به عنوان یک منطقه نمونه گردشگری کشور در دنیا معرفی شود.

وی آتشکده "آذرگشسب" را یکی از مقدس‌ترین نیایشگاه‌های ایران باستان در دوره‌های ساسانی و ایلخانی عنوان کرد و گفت: این آتشکده هم اکنون از سوی باستانشناسان و میراث داران جهانی مورد توجه ویژه‌ای قرار گرفته است.

حیدری افزود: علاوه بر این مهمترین آثار دوره ایلخانی نیز از جمله برج و باروها و بناهای واقع شده در غرب دریاچه این مجموعه از اهمیت زیادی برای کاوشگران برخوردار است.

وی اظهارداشت: این مجموعه که در محوطه‌ای به وسعت ‪ ۱۲‬هکتار واقع شده است یکی از ‪ ۱۰‬محوطه مهم تاریخی و فرهنگی کشور به شمار می‌رود.

حیدری گفت: محوطه تاریخی تخت سلیمان تکاب تنها اثر تاریخی در سطح جهان به شمار می‌رود که دریاچه‌ای در مرکز آن واقع شده‌است و این دریاچه به همراه وجود آثار و بقایای آتشکده آذرگشسب سند معتبری دال بر استقرار پایتخت مذهبی حکومت ساسانیان در این مجموعه است.

در ادامه این مراسم از پیشکسوتان عرصه کاوش، مرمت، احیا و حفاظت این مجموعه تاریخی همچنین از پیرترین سرباز یگان حفاظت مجموعه تخت سلیمان با ‪ ۹۳‬سال سن و ‪ ۴۸‬سال فعالیت تجلیل به عمل آمد.

مجموعه تاریخی باستانی تخت سلیمان در ‪ ۴۵‬کیلومتری شمال شرق شهرستان تکاب در جنوب آذربایجان غربی واقع شده و چهارمین اثر ملی کشور به شمار می‌رود که در فهرست جهانی سازمان یونسکو به ثبت رسیده است

مجموعه تاریخی تخت سلیمان تکاب نورپردازی شد

مفرد — Wed, 11 Jun 2008 13:11:29 GMT

طرح نورپردازی مجموعه میراث فرهنگی و گردشگری تخت سلیمان تکاب سه‌شنبه - شب به بهره‌برداری رسید.

به گزارش روزنامه اینترنتی آذربایجان خوی از ایرنا ، در آیینی که به همین مناسبت در محوطه این مجموعه تاریخی برگزار شد، جمعی از فعالان میراث فرهنگی کشور، باستانشناسان و نیز اعضای هیات راهبردی این مجموعه حضور داشتند.

مدیر پایگاه دایمی مجموعه جهانی میراث فرهنگی تخت سلیمان در این مراسم گفت: طرح نورپردازی و تامین روشنایی محوطه تاریخی تخت سلیمان بلحاظ معرفی حفاظت و زیباشناسی مجموعه و آسایش بازدیدکنندگان از اهمیت زیادی برخوردار است .

ابراهیم حیدری افزود: طرح نورپردازی این مجموعه تاریخی که از یکسال پیش از ضلع جنوبی این مجموعه آغاز شده است در یک محدوده پنج هکتاری در مناطقی از آثار تاریخی این مجموعه که از آثار سالمتری برخورداراست به‌اجرا درآمده است.

وی اضافه کرد: برای اجرای این طرح که ‪ ۴۵۰‬میلیون ریال هزینه دربر داشته است افزون بر دو کیلومتر در محدوده این آثار کابل‌گذاری انجام شده است .

وی ایوان خسرو، کاخ شکار، چهار طاقی آتشکده آذرگشسب، ایوان تاجگذاری سلاطین و فضاهای داخلی آن و تالار شورا را از مهمترین بناهای این مجموعه دانست که مورد نورپردازی قرار گرفته است.

حیدری گفت: با بهره‌بردرای ازاین طرح بناهای شاخص و نمادهای اصلی مجموعه میراث فرهنگی و تاریخی تخت سلیمان از جذابیت بیشتری برخوردارشده و زیبایی های نهفته آن در ساعات مختلف شب نیز نمایان و جلوه خاصی پیدا کرده است.

مجموعه تاریخی فرهنگی تخت سلیمان تکاب که به‌عنوان چهارمین اثر ملی کشور در فهرست جهانی یونسکو به ثبت رسیده در ‪ ۴۵‬کیلومتری شمال شرق شهرستان تکاب در جنوب آذربایجان غربی واقع شده است

مرمت قسمت های فروریخته کیفچی بازار خوی

مفرد — Tue, 10 Jun 2008 19:05:01 GMT

معاون حفظ و احیای سازمان میراث فرهنگی و گردشگری آذربایجان غربی درباره ی تخریب بخشی از بازار خوی، توضیح داد: یکی از پایه های قدیمی تاق بازار هنگام تعمیر یکی از مغازه ها ریزش کرد و بخشی از این تاق گنبد فرو ریخت و اکنون درحال مرمت است.

به گزارش روزنامه اینترنتی آذربایجان خوی از ایسنا اسدالله علیزاده بیان کرد: یکی از مغازه داران هنگام تعمیر مغازه اش با انجام خاک برداری، ریزش پایه ی قدیمی یکی از تاق های بازار را سبب شد و بخشی از این تاق گنبد فرو ریخت. در این جریان، سه نفر مجروح شدند.

وی با اشاره به خاک سست منطقه که سبب لغزش پایه و فروریختن بخشی از گنبد شده است، اظهار داشت: با هماهنگی هایی که انجام شده است، این مغازه دار هزینه های مربوط به مجروحان و مرمت گنبد را پرداخت می کند تا مرمت این بخش زیر نظر سازمان میراث فرهنگی انجام شود.

به گفته ی علیزاده، بخش بیرونی این بازار که به خیابان اصلی متصل است، نوساز است و این مغازه در محدوده ی بازار تاریخی است و جزو آثار تاریخی محسوب نمی شود.

او ادامه داد: طبق ضوابط، هرگونه بازسازی باید زیر نظر سازمان میراث فرهنگی انجام شود. به این ترتیب که برای انجام کارهای تعمیراتی از سازمان میراث فرهنگی و شهرداری باید پروانه گرفته می شود. در این باره، اجازه برای تعمیرات صادر شده بود و این اتفاق نیز در هنگام تعمیرات رخ داد. البته در چنین مواردی، تعهد گرفته می شود که هنگام تعمیر، هرگونه خسارتی به آثار تاریخی وارد شود، موظف به جبران آن هستند.

وی یادآوری کرد: مجموعه ی بازار خوی شامل بخش‌هایی از دوره های مختلف صفوی، زندی و قاجاری است و در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. البته بخشی که دچار تخریب شده، به دوره ی قاجار تعلق داشته است.

رییس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری آذربایجان غربی در ادامه از افزایش اعتبارات این سازمان خبر داد و گفت: حدود پنج درصد از اعتبارات تملک دارایی های استان به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری اختصاص یافته است. نیمی از این میزان یعنی 2/5 درصد و حدود 33 میلیارد ریال به معاونت میراث فرهنگی تعلق دارد. این میزان، در گذشته به یک درصد هم نمی رسید. امسال با جهشی که صورت گرفت، درنظر داریم، بخش قابل توجهی از بناها را مرمت و احیا کنیم.

او افزود: برخی بناها که در برنامه قرار دارند، شامل میدان تاریخی ایالت در ارومیه، مجموعه ی تخت سلیمان، مدرسه‌ی 22 بهمن، مسجدجامع ارومیه، مجموعه‌ی بازارهای خوی و ارومیه و بافت قدیم ماکو هستند.

سینما ایران خوی قدیمی ترین سینمای استان آذربایجان غربی

مفرد — Sat, 10 May 2008 20:16:19 GMT

سابقه سینما در آذربایجان غربی به سال 1310 برمی گردد. در این سال برای اولین بار "سینما ایران" در شهرستان خوی احداث شد و رونق یافت.

شهرستان ارومیه مرکز این استان نیز برای اولین بار صاحب سه سینما شامل سینما آزادی ارومیه در سال 1340 با نام تخت جمشید، سینما انقلاب در سال 1342 و سینما ایران در سال 1344شد.

در زمان حاضر این استان دارای 13 سینما است که از این تعداد تنها شش سینما در شهرستانهای ارومیه، خوی، ماکو، میاندوآب، سلماس، شاهین دژ و نقده فعال هستند.

رئیس امور سینمایی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان غربی در این زمینه در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار داشت: عدم استقبال مردم، نداشتن صرفه اقتصادی، عدم حمایت مسئولان استانی از سینما و سینماگران و بالا بودن هزینه نگهداری از عمده دلایل تعطیلی سینماها هستند.

به گزارش روزنامه اینترنتی خوی نیوز از اورین خوی حسین پناهی با اشاره به اینکه هشت تا 10 میلیارد ریال اعتبار برای تجهیز و تعمیر سینماهای فعال مورد نیاز است، گفت: در صورتی که تفاهم نامه همکاری بین استانداری و معاونت سینمایی کشور امضا شود، مشکلات سینماهای فعال استان تا حدودی مرتفع می شود.

وی به اقدامات صورت گرفته جهت حل مشکلات سینماها اشاره کرد و بیان داشت: گام هایی در جهت حل مشکل بدهی سینماگران و تجهیز و بازسازی شش سینمای فعال برداشته شده اما همه این اقدامات در حوزه سخت افزاری و در حد مکاتبه بوده و اقدام عملی صورت نگرفته است.

مدیرکل اداره کل فرهنگ وارشاد اسلامی آذربایجان غربی هم در خصوص اقدامات صورت گرفته توسط این اداره کل افزود:برای بازسازی سینماهای استان تفاهم نامه ای با استاندار و معاونت امور سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حال انعقاد است که در صورت موافقت، هشت هزار میلیارد ریال از این دو نهاد به این امر اختصاص می یابد.

سینماها از دهه 70 به بعد به حوزه هنری تبلیغات اسلامی واگذار شده اند که این امر متاسفانه به رغم فعالیت های چشمگیر این مرکز به دلیل کمبود اعتبارات وعدم حمایت جدی ارگان‌های فرهنگی نتوانسته است کمک شایانی به احیای سینماها به خصوص در این استان کند.

رئیس حوزه هنری آذربایجان غربی با ابراز تاسف از وضع نابسامان سینماهای استان اظهار داشت: با ادامه این روند در آینده نزدیک شاهد تعطیلی سینماهای فعال و موجود استان خواهیم بود.

صابر طبقی تاکید کرد: هم اکنون تمامی سینماهای استان نیاز به بازسازی اساسی دارند که متاسفانه تاکنون حمایت جدی از سوی مسئولان صورت نگرفته است.

وی ادامه داد: آمارها نشان می دهد طی سال گذشته استقبال مردم از فیلم‌های اکران شده در سینماهای ارومیه 12هزار و470 نفر بوده است که در مقایسه با میانگین کشوری، در رتبه بسیار پایینی قرار دارد و سالانه این آمار نسبت به سال گذشته کاهش می یابد.

طبقی، با اشاره به اینکه این وضع درشهرستانها نسبت به مرکز استان اسفبارتر است، گفت: در سال 86 درشش سینمای فعال استان، تنها 10 تا 14هزار نفر در ماه برای تماشای فیلم به سینما رفته اند.

وی، اعتبار مورد نیاز برای بازسازی سینماهای استان را 12 میلیارد ریال به ازای هر سینما عنوان کرد.

رئیس حوزه هنری درخصوص وضعیت نامناسب سالن های سینماها اظهارداشت: متاسفانه قدمت اکثر سینماهای استان به 70 سال می رسد که از سال تاسیس تاکنون مورد مرمت و بازسازی قرار نگرفته اند و بافت آنها قدیمی است.

رئیس معاونت امور سینمایی اداره کل فرهنگ وارشاد اسلامی هم در خصوص سالن های سینماهای استان تعداد صندلی های موجود در 19 سینمای استان را 11 هزار و 223 صندلی عنوان کرد و افزود: تعداد صندلی های سینماهای فعال پنج هزارو 591 صندلی است و به ازای هر هزار نفر تقریبا دو صندلی در سینماهای فعال و چهار صندلی با در نظرگرفتن تمام سینماهای استان وجود دارد.

پناهی ادامه داد: با توجه به اینکه استان آذربایجان غربی بالغ بر دو میلیون و 831 هزارو 779 نفر جمعیت دارد به ازای هر هزار نفر دو صندلی موجود است.

نکته آخر اینکه سینما باید به عنوان بخشی از نیاز در جامعه مطرح و به نوعی در سبد نیاز خانواده ها قرار گیرد.

گالری عکس جدید از مسجد مطلب خان خوی

مفرد — Fri, 25 Apr 2008 11:43:29 GMT

گالری عکس زیر به تازگی در خبرگزاری میراث فرهنگی اضافه شده که عکاس محترم تصاویری جدید و زیبا از این مسجد زیبا و تاریخی شهرمان خوی را به نمایش درآورده است